Cukrzyca to rezultat defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez trzustkę. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, można wyróżnić dwa typy choroby – pierwszy i drugi. Cukrzyca typu 2. stanowi nawet 85% przypadków zachorowań. Zmniejszona wrażliwość tkanek na insulinę (insulinooporność) prowadzi do nadmiernej produkcji insuliny. To przekracza możliwości trzustki, która zostaje uszkodzona i upośledzona. Rzadziej występująca cukrzyca typu pierwszego polega na niedostatecznym wydzielaniu insuliny, przy zachowaniu normalnej wrażliwości tkanek.

Podstępna choroba

Zdaniem eksperta zaburzenie wydzielania lub działania insuliny mogą być dziedziczne. Nie bez znaczenia pozostaje styl życia. – Cukrzycy sprzyja otyłość, znikoma aktywność fizyczna oraz używki. To podstępna choroba, która początkowo nie daje wyraźnych objawów. Naszą czujność powinny wzbudzić: osłabienie, senność, nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, gorsze gojenie się ran – mówi dr n. med. Ewa Czernicka-Cierpisz, internista, pulmonolog w Klinice Demeter w Warszawie.

Zbyt późne rozpoznanie choroby wiąże się z powikłaniami – wzrasta ryzyko niewydolności nerek, miażdżycy, choroby wieńcowej oraz układu nerwowego. Dodatkowo cukrzyk jest narażony na uszkodzenia narządu wzroku. Diagnozę można postawić w oparciu o badania laboratoryjne (badanie moczu, glukozy i hemoglobiny glikowanej) oraz badanie dna oka u okulisty.

Spojrzenie na cukrzycę

Dno oka dostarcza wiele cennych informacji, nie tylko o kondycji naszego wzroku, ale również funkcjonowania całego organizmu. – Badanie pozwala zdiagnozować wiele dolegliwości, między innymi: cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, choroby siatkówki, błony naczyniowej, czy nerwu wzrokowego. Wczesne wykrycie pozwala zapobiec rozwojowi choroby – mówi Katarzyna Wasilewska, optyk w Klinice Demeter w Warszawie.

Do badania dna oka wykorzystuje się oftalmoskop, który umożliwia dokładne obejrzenie nerwu wzrokowego oraz elementów tylnego odcinka oka. Całość jest bezbolesna, bezinwazyjna i nie wymaga specjalnych przygotowań. Po zakończeniu badania dna oka związanego z rozszerzeniem źrenicy, mogą wystąpić zaburzenia akomodacji, czyli przejściowe zaburzenia widzenia do bliży i do dali. Dlatego ważne jest, aby udać się na badanie komunikacją miejska lub z osobą towarzyszącą.

Cenna wiedza

Badanie dna oka w połączeniu z badaniami laboratoryjnymi pozwala postawić diagnozę i rozpocząć odpowiednie leczenie. Celem kuracji jest osiągnięcie stężenia glukozy we krwi jak najbardziej zbliżonego do wartości prawidłowych. Najskuteczniejszym sposobem uniknięcia powikłań cukrzycy jest odpowiednia kontrola choroby (badania) oraz zmiana trybu życia, na którą składają się zdrowa i dobrze zbilansowana dieta, oparta o wymienniki pokarmowe, utrzymywanie odpowiedniej masy ciała, systematyczny wysiłek fizyczny oraz unikanie używek.
Dieta, która jest zasadniczym elementem kontroli cukrzycy, pozwala utrzymać glukozę na odpowiednim poziomie. Niekiedy może stać się jedynym elementem terapii. Powinna być dopasowana do wieku, płci, masy i wzrostu przebytych czy współtowarzyszących chorób, zażywanych leków oraz gustów pacjenta – mówi Katarzyna Uścińska, dietetyk w Klinice Demeter.

Co jeść, a czego unikać?

Do wzrostu glukozy we krwi w głównej mierze przyczyniają się węglowodany. W posiłkach diabetyka powinny stanowić około 50-60% całkowitej energii diety i składać się z pełnoziarnistego pieczywa, płatków zbożowych i makaronów, brązowego ryżu oraz kasz gruboziarnistych. Nieodłącznym elementem diety są surowe i krótko gotowane warzywa bezskrobiowe lub o małej zawartości skrobi, na przykład kapusta, pomidory, kalafior. Unikać należy nadmiernego jedzenia owoców o dużej zawartości cukrów (gruszki, winogrona). Dozwolone są niewielkie ilości grejpfruta, jabłka, moreli. Niewskazane jest korzystanie z cukru i miodu oraz jedzenie białego ryżu, makaronów, pieczywa oraz drobnoziarnistych kasz (np. manna). – Warto zwrócić uwagę na etykiety produktów. Na przykład ketchup, desery mleczne, gotowe sosy często zawierają spore ilości cukru. Pułapką są również soki owocowe – mówi Katarzyna Uścińska.

Nie tylko cukry

Zdaniem eksperta ważne jest również kontrolowanie białek. Powinny stanowić około 10-20% całkowitej energii diety. Zaleca się: chude mięso i jego przetwory, białko jaja, chudy drób bez skóry, mięso królika oraz ryby. Najlepszą techniką kulinarną jest gotowanie w wodzie, na parze oraz pieczenie w folii.

Natomiast z tłuszczy zaleca się; oleje roślinne, orzechy, tłuste ryby. W diecie chorych na cukrzycę przyjęto ich udział na poziomie 25-35%. Bezwzględnie należy zrezygnować z wysokoprzetworzonych produktów mięsnych, takich jak: boczek, golonka, smalec oraz słonych i słodkich przekąsek, będących źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych.
Połączenie odpowiedniej diety i ćwiczeń stanowią kluczowy element prawidłowej terapii cukrzycy. Jeśli zmiana stylu życia okazuje się niewystarczająca, lekarz zaleca leczenie farmakologiczne.

14 listopada na całym świecie obchodzony będzie Światowy Dzień Cukrzycy. Z tej okazji, przez cały listopad, warszawska Klinika Demeter przygotowała specjalny pakiet. Osoby korzystające z wizyty u okulisty, wykonają bezpłatnie badania laboratoryjne diagnozujące cukrzycę (glukoza + mocz + hemoglobina = 62 zł 0 zł).

Info: Dziennik.pl